Samen met de Lokkerse Dammen en de Rode Del
maakte het Goorken ooit deel uit van een
grensoverschrijdend moerasgebied. Tot de tweede
wereldoorlog kende het gebied behoorlijk wat
economische bedrijvigheid. ’s Zomers graasden
koeien op de weilanden en de hooilanden zorgden
voor hun wintervoeding. Op de nattere delen werd
turf gestoken en gevist. Van riet, wilgentwijgen
en pijpenstrootje vlocht men manden en
bijenkorven. De elzen- en wilgenbroekbossen
leverden brand- en geriefhout. Deze
uiteenlopende activiteiten zorgden voor een
grote verscheidenheid aan biotopen in het
Goorken.
De aanleg van het kanaal
Dessel-Schoten in 1846 luidde het begin van
veranderingen in. Het Goorken en de Lokkerse
Dammen geraakten gescheiden van de Rode Del
waardoor de waterhuishouding in het gebied
drastisch veranderde. Kort daarop werden grote
delen van de omringende heidevelden ontgonnen.
Er verschenen weiden en akkers en er werden
bossen aangeplant.
Kwelwater, met voedselrijk water dat het
kanaal aanvoert van de Maas, verrijkt
plaatselijk de van nature ijzerrijke en
voedselarme Kempense bodem. Deze plaatsen
verruigen, met planten als riet, harig
wilgeroosje en koninginnekruid. Op de overgangen
tussen het voedselarme en voedselrijke water
ontstond trilveen met draadzegge en kleine
egelskop. Dit samenspel tussen het zure,
Kempense grondwater en het kalkrijke kanaalwater
geeft het Goorken een uitzonderlijk hoge
natuurwaarde.
Het rechttrekken van de Wamp deed het
waterpeil dalen waardoor het moeras verlandde.
Kappingswerken deden open waterpartijen ontstaan
en de oevers werden geplagd. Er groeien nu
massa’s zonnedauw op de glooiende oevers en
zowel struikheide als dopheide steken de kop op.
Dieren zoals de groene kikker, de bandheidelibel,
de alpenwatersalamander, de grote modderkruiper,
de blauwborst en de zeldzame waterspitsmuis
voelen zich hier in hun nopjes. Met wat geluk
zie je het heideblauwtje rondfladderen. Deze
zeldzame vlinder komt in Vlaanderen enkel in de
Kempen voor en heeft vochtige tot droge heide
nodig om haar eitjes op af te zetten.
Gallowayrunderen en paarden zorgen voor een
natuurlijke begrazing van het Goorken.
