Brenda Cijffers fractievoorzitter PvdA
Onderstaand treft u de reactie aan van partij PvdA naar aanleiding van de concept gemeentebegroting 2011 - 2014
Algemene Beschouwingen 11 november 2010
Ten geleide
Geachte inwoners, voorzitter, raadsleden, college,
De begroting is sluitend, 9.000 euro positief. Proficiat! Doel bereikt, zou je denken….
Toch een aantal opmerkingen. De PvdA wil dat onze gemeente een plaats is waar onze inwoners, toeristen en recreanten graag verblijven.
Dit komt, deels, overeen met de visie van deze gemeente (zie pagina 7 van de programmabegroting), maar met 1 “kleine” toevoeging, namelijk “inwoners”. Wij kunnen ons niet aan de indruk onttrekken dat juist door het gebrek van het woord “inwoners” in de visie, dit college op sommige wezenlijke punten voorbij is gegaan aan de belangen van onze inwoners.
De woorden “toeristen” en “recreanten” staan dus prominent in de volzin die visie heet. Ook als ik naar het coalitieprogramma kijk dan lees ik (programma 4, pagina 8): “recreatie en toerisme vormt een belangrijke economische pijler voor de gemeente.” (einde citaat). Echter als onze fractie vervolgens de programmabegroting doorneemt, dan komt het woord toerisme niet één keer terug. Het woord toerist vind ik wel 9 keer terug in het document in de samenstelling van het woord “toeristenbelasting”. Wat hebben wij met toerisme? Wat hebben wij met onze toeristen? Een belangrijke economische pijler? De PvdA-fractie merkt daar werkelijk helemaal niets van. Het lijkt er op- als ik dit document goed lees- dat toerisme enkel van belang is vanwege de inkomsten uit de toeristenbelasting.
- Wij zouden graag van het college vernemen wat haar beleidsvisie is en doelstellingen zijn voor 2011 op de economische pijler Recreatie en Toerisme.
Dit simpele voorbeeld is tekenend voor de programmabegroting die dit college ons voorlegt. Het ontbreekt aan inhoud, beleidskeuzes en visie. Het ontbreekt aan inzicht in de maatschappelijke effecten van de voorgestelde financiële keuzes. Het draait er bij dit college vooral om, wat er onderaan de streep uitkomt. En laten we duidelijk zijn... ook de PvdA vindt het belangrijk dat we op de nul-lijn uitkomen in 2011. En we zullen dus keuzes moeten maken. Maar onze fractie staat wel voor het principe dat we kiezen op basis van beleidsprioriteiten, doelstellingen en inhoudelijke argumenten. En dat is met dit voorstel erg lastig.
Want de doelen en activiteiten in de programmabegroting moeten meetbaar en toetsbaar zijn. Wat zijn de maatschappelijke effecten? Onze budgetten moeten aan doelen en activiteiten gekoppeld zijn. Maar helaas…. ook hier voldoet de begroting niet aan. Er worden überhaupt geen activiteiten of effecten genoemd. En dat terwijl de gemeenteraad alleen goed kan sturen, als er voor elke ambitie duidelijk is welke middelen ermee zijn gemoeid. Met deze programmabegroting is het voor de gemeenteraad niet of nauwelijks mogelijk te controleren of met de geraamde budgetten de beoogde doelen worden bereikt en de bedachte activiteiten worden uitgevoerd. Heeft dit college niet opgelet tijdens de werkbijeenkomst op 11 mei waarin hier nadrukkelijk over is gesproken? En wat vinden de andere fracties hiervan?
- We vragen het college de doelen en activiteiten SMART te definiëren, deze te koppelen aan de budgetten en daarbij aan te geven welke maatschappelijke effecten verwacht worden.
Uitgangspunt voor de begrotingstekst zijn steeds de drie W-vragen:
· Wat willen we bereiken?
· Wat doen we ervoor?
· Wat mag het kosten?
Deze drie vragen moeten volgens voorschriften in de begroting zijn opgenomen, dit is ook netjes gebeurd. Maar wat schetst onze verbazing…
De alineateksten bij de drie W-vragen zijn voor 98% gelijk aan de programmabegroting van vorig jaar. Hoe kan dat? Is er überhaupt naar de inhoud gekeken? Interessant is de vraag, dat als dit de plannen waren voor 2010, die herhaald worden in 2011, wat is er dan in 2010 gerealiseerd?
In de Uitkijk hebben we kunnen lezen dat de VVD uitermate tevreden is met het voorliggende programma. Dat verbaast ons, omdat nagenoeg hetzelfde programma vorig jaar nog zorgde voor een tegenbegroting Heeft de VVD haar koers zo drastisch gewijzigd of is het opportunisme omdat er nu een plaats in het college ingeruimd is voor de VVD?
Bij hoofdstuk 3
Toeristenbelasting.
Uit de ons omringende gemeenten blijkt dat de toeristenbelasting flink zal stijgen. Maar het voorstel van ons college blijft daar duidelijk bij achter. Wij zijn van mening dat een verdere verhoging van de toeristenbelasting ons een substantiële meeropbrengst oplevert, en daarmee bijdraagt aan het verbeteren van de financiële situatie van de gemeente. Deze lastenverzwaring komt niet ten laste van onze eigen inwoners, maar wordt volledig gedragen door de toerist. Onze fractie zal een amendement indienen dat structureel bijna 16.000 Euro per jaar op kan leveren. Onze voorwaarde is wel dat een deel van de toeristenbelasting voortaan in overleg met de toeristensector wordt besteed. We zijn voornemens hier een motie voor in te dienen.
Woonforensenbelasting.
Op pagina 18 blijkt dat bij de woonforensenbelasting een stijgingspercentage gehanteerd wordt, vergelijkbaar met dat van de toeristenbelasting. Uit de cijfers op pagina 19 (alinea 3.2.5) blijkt dat niet het geval. De woonforensenbelasting zou tenminste moeten stijgen naar 42 cent ipv 40 cent. Bijzonder hierbij is, dat in het overzicht in paragraaf 3.2.7 vervolgens helemaal geen stijging van woonforensenbelasting is voorzien. Wij zijn voornemens een amendement in te dienen om de stijging van de woonforensenbelasting echt in lijn te brengen met de toeristenbelasting.
Tot slot zouden wij graag van het college vernemen wat de onderbouwing is voor de aanname dat het aantal overnachtingen van toeristen zal stijgen met 8.4%, en de veronderstelling dat inkomsten uit woonforensen daalt met 8.5% in de berekening voor 2011.
Rioolheffing.
Op pagina 17 geeft u aan dat de rioolheffing in 2011 op basis van de bestaande rioleringskosten zal worden geheven. In de tabel bij 3.2.5 zien wij echter geen bedragen staan bij de rioolheffing. In paragraaf 3.2.6 blijkt dat er toch sprake is een inkomstenverwachting uit de rioolheffing (of rioolrecht). Wat ons overigens ook bevreemd, is dat de hoogte van de baten in 2011 identiek is aan 2010. Is dit een bewuste keuze? Graag een reactie van het college.
Inhoudelijke reactie per programma
Programma 1: Openbare ruimte en Veiligheid.
Bij het onderdeel groenvoorziening is duidelijk dat u wilt gaan bezuinigen. Hoewel we blij zijn dat u naar de richtinggevende kaders van de gemeenteraad heeft geluisterd, zijn we ook wat verbaasd dat de inhoudelijke keuzes en bijbehorende consequenties niet duidelijk zijn. En dan denk ik niet alleen aan de directe consequenties voor het openbaar groen, maar ook de indirecte consequenties voor de WVK.
- Kan het college inzichtelijk maken wat de consequenties van deze bezuinigingspost betekenen voor de WVK?
In de taakomschrijving geeft u aan dat criminaliteitspreventie onderdeel is van het programma. Echter wat u daarvoor concreet denkt te gaan doen en hoe dat te toetsen is, is ons niet duidelijk. Bij sub 1.1 onderdeel Integrale veiligheid stelt u vervolgens “Hierbij kan gedacht worden aan… “ en vervolgens geeft u een opsomming van verschillende soorten projecten. Nu kan onze fractie aan van alles denken, maar het gaat er toch om dat u concreet en toetsbaar aangeeft wat u wilt gaan doen? En hoe staat het met die andere soort preventie m.b.t. handhaving? Graag een reactie van het college.
Programma 2: Milieu
In het coalitieprogramma lezen we dat de gemeente een voorbeeldfunctie heeft op het gebied van duurzaamheid. In de uitwerking van het programma op pagina 47 t/m 49 vinden wij hier niets concreets over terug. De fractie PvdA is teleurgesteld in de vertaling van de ambities van de coalitie over duurzaamheid in deze begroting. Beperkt u zich tot uitvoering geven aan het eerder vastgestelde klimaatbeleid of heeft u nog iets anders voorbeeldigs in petto? Graag een reactie van het college.
Een doelstelling als onderdeel van het programma Milieu zou ook kunnen zijn het minimaliseren van overlast en risico’s voor mens, dier en plant. We weten dat er ambtelijk gewerkt wordt aan het terugdringen van geuroverlast, maar zijn hier verdere, concrete doelstellingen voor? En wat is uw communicatiestrategie op dit dossier? Graag een reactie van het college.
Programma 3: Ruimtelijke Ordening en Bouwen
In dit programma staat dezelfde tekst als in het programma van vorig jaar. Alleen de getallen aan het einde van de pagina zijn gewijzigd. Er ontbreken een aantal belangrijke punten, zoals de slechte “verkoopbaarheid” van grond en woningen, de mogelijkheid van krimp van onze gemeente, het LOG, de plattelandsvisie en de reconstructie? Hoe kunnen deze onderwerpen volledig ontbreken? Vooral deze laatste onderwerpen hebben de onze fractie, de rest van de raad, uw college en de ambtenaren –of moeten we zeggen ambtenaar- behoorlijk wat hoofdbrekers gekost in de afgelopen jaren.
Gezien de laatste inzichten en ontwikkelingen is het einde nog lang niet in zicht. Vanuit het Streekhuis hebben wij begrepen dat er een meerjarenprogramma is opgesteld, ook hier vinden wij niets van terug. Sterker nog, hier is nog nooit over gesproken in de raad. Waarom is dit meerjarenprogramma niet benoemd en verwerkt? Graag een reactie van het college!
Programma 4: Burgers en Bedrijven
Ik kom hier toch nog even terug op Recreatie en Toerisme. In dit programma is helemaal niets over deze pijler te vinden, en het hoort hier toch echt in thuis. Raar!
Nog een opmerking: ook het komende jaar zult u zich inspannen om middenstandverenigingen op één lijn te krijgen. Ook dit stond er eerder al in. Wij zijn benieuwd of er aanhoudende problemen zijn en, als dat zo is, is het dan wellicht niet verstandig een andere oplossing te bedenken dan u te blijven inspannen? Kan het college aangeven hoe dit in 2010 is opgepakt? En waarom onderhoudt u contacten met eigenaren en verhuurders van commerciële ruimten? Is dat nu een kerntaak van de gemeente? Graag een reactie van het college!
Programma 5: Scholing en Vorming
Hier wordt bezuinigd op culturele vorming zonder dat er een inhoudelijke toelichting te vinden is. Opmerkelijk is die bezuiniging eens te meer, omdat we bij de taakomschrijving en de eerste W-vraag lezen dat u een verdere ontwikkeling van de Cultuurpoort nastreeft. Hierbij ontbreken visie, doel en gekoppelde financiële middelen. En u neemt hiermee wel een voorschot op de behandeling van het subsidiebeleid dat pas in december in de gemeenteraad komt. Graag een reactie van het college.
Ook op het leerlingenvervoer moet bespaard worden. Hoewel het volgens deze begroting slechts aanvangt in 2013 willen we hier toch een opmerking bij plaatsen. U neemt namelijk een erg prematuur voorschot op een idee, een proefballonnetje eigenlijk, uit een overleg met de andere Kempengemeenten. Een idee, dat niet stoelt op enige onderbouwing en overleg met de betrokken gezinnen. U heeft eerder aangegeven dat u met name denkt aan een andere inrichting van het speciaal onderwijs; het dichterbij halen van het onderwijs voor deze kinderen om zo o.m. vervoerskosten te kunnen besparen.
U geeft op pagina 55 van de begroting aan dat een eerste overleg met de Kempengemeenten heeft plaatsgehad. Maar wat dit heeft opgeleverd? Onze fractie is van mening dat deze bezuiniging is gebaseerd op los zand. Wij hebben namelijk naar de begrotingen van de andere gemeenten gekeken. Onze conclusie is dat geen enkele andere gemeente hier serieus een voorschot op neemt. Integendeel. We hoorden vorige week het college én de raad van Bladel zeggen dat er wellicht bezuinigd kan worden omdat e.e.a. opnieuw aanbesteed moet worden. MAAR…. Er werd wel unaniem aangegeven dat juist hier naar de maatschappelijke effecten moet worden gekeken. Omdat het zo’n kwetsbare groep is, mogen economische motieven niet leidend zijn. Hoe kan het dan, dat het college van Reusel - De Mierden een heel ander standpunt heeft dan de andere Kempengemeenten? Waarop baseert u, gezien de reacties van de andere gemeenten, uw bezuinigingsvoorstel? Hoe reëel is dit voorstel? Graag een reactie van het college.
Programma 6: Welzijn
Op pagina 57, bij de eerste W-vraag stelt u “Sterke en gezonde verenigingen met een gevarieerd sportaanbod afgestemd op de behoefte van onze inwoners. Sport moet toegankelijk zijn voor alle inwoners, ook voor kinderen en voor degenen voor wie sporten minder vanzelfsprekend is”.
Ook hier weer verbazing dat deze zin gewoon uit het programma van vorig jaar is overgenomen. En dat terwijl u een fikse bezuiniging voorstelt voor 2011. Een bezuiniging die volgens de sportverenigingen echt te snel wordt doorgevoerd, waarvan de maatschappelijke effecten onduidelijk zijn en een bezuiniging die gezien de afspraken uit oktober 2009 niet passen bij een betrouwbare overheid. Graag een reactie van het college.
Onze fractie kan zich overigens vinden in het voorstel van de buitensportverenigingen zoals door hen aangedragen op 25 oktober. Een zorgvuldige ombuigingsoperatie waarbij jaarlijks de effecten geëvalueerd worden en zo nodig de plannen bijgesteld worden, lijkt ons zinniger. We zijn bereid hierover een amendement in te dienen. Graag een reactie van het college en de mening van de andere fracties.
Een ander voorbeeld van snoeihard bezuinigen zonder visie vinden we terug bij de bibliotheek. Op 6 september jongstleden heeft u middels een memo antwoord gegeven op enkele schriftelijke vragen van onze fractie. Ik citeer uit uw antwoord “De bezuinigingen zullen op een zorgvuldige wijze (dus gefaseerd) plaats vinden”. Dit beeld herkennen wij niet in de programmabegroting. Sterker nog, u gaat per 2011 al fors bezuinigen, helemaal níet gefaseerd. Wij begrijpen dit niet; wat voor waarde moeten wij hechten aan uw memo van 6 september? Graag een reactie van het college.
Hoewel we nog vele pijnpunten in dit dossier naar voren kunnen halen hebben we met deze en eerdere opmerkingen voldoende aangeven dat hier nog eens goed naar gekeken moet worden. Een begroting sluitend krijgen vraagt meer dan het verlagen van stelposten.
Programma 7: Werk, inkomen en gezondheidszorg
Zoals nu bekend is komt de jeugdzorg naar de gemeente toe. Dus de jeugd-GGZ, de provinciale jeugdzorg, etcetera. Op zich is dat geen slechte ontwikkeling. Maar het vereist een nauwe samenwerking met gemeentes in de regio. Al is het maar, omdat dit niet lokaal te sturen en besturen is. Maar wat betekent dat voor de kinderen? Zij mogen niet de dupe worden van de een versnipperd beleid van diverse gemeenten. Onze fractie zou graag een stevig debat voeren over de grenzen van onze gemeente en over de mogelijkheden en onmogelijkheden van een kleine gemeente. Graag een reactie van het college en andere fracties.
Het verbaast ons dat een zo belangrijke wet als de Wmo met een kleine alinea wordt afgedaan. Afgelopen jaar zijn er taken van de AWBZ op het terrein van ondersteuning overgeheveld naar de Wmo. We hebben voor de invulling door onze gemeente nog geen voorstellen ontvangen. De verwachting is dat op korte termijn meerdere taken over zullen gaan. De Wmo vraagt meer dan het verstrekken van voorzieningen, het is een brede participatiewet. Iedereen moet kunnen meedoen. Met de Wmo wordt de stap gemaakt van het verstrekken van voorzieningen naar het compenseren van beperkingen.
Tegelijkertijd zal er een groter beroep worden gedaan op de eigen mogelijkheden en de kracht uit de omgeving. Dit vraagt een verandering van burgers en hun belangenorganisaties. Daarbij staan behoud van eigen regie, zelfredzaamheid en het zelfoplossend vermogen voorop. Naast het zelfoplossend vermogen doet de WMO ook een beroep op de omgeving. Wat kunnen burgers voor elkaar betekenen en hoe geven we vorm aan een zorgzame samenleving?
Voor deze werkwijze is een kanteling van beleid nodig. Een kanteling van de claimgericht praktijk naar het vraaggericht compenseren van beperkingen. Dit houdt in dat de persoonlijke situatie en de mogelijkheden en beperkingen van de cliënt centraal staan. De gemeente moet vorm geven aan dit proces.
· Wij zouden graag een debat in de Raad willen, op welke wijze wij deze kanteling van het beleid vorm gaan geven.
Programma 8: bestuur en ondersteuning
De fractie PvdA is voor een krachtigere samenwerking met andere gemeenten. Uit economische overwegingen, maar niet dat alleen. Ook de kwaliteit en continuïteit op dossiers is een punt van aandacht. Op diverse grote, impactvolle en complexe taakvelden is soms slechts één ambtenaar ingewerkt. Dit baart ons zorgen. De continuïteit staat dan namelijk onder druk, de inhoudelijke toetsing en controle ontbreekt, de bijscholing of kennisontwikkeling vergt onevenredig veel tijd.
Tot slot
Als je deze bezuinigingen doorvoert dan doe je vele ontwikkelingen in het maatschappelijk veld de das om. Dat is niet te rijmen met uitspraken dat een groter beroep wordt gedaan op de kracht van de gemeenschap. Bezuinigingen aan de voorkant kan problemen aan de achterkant geven; het in kaart brengen van maatschappelijke effecten en inhoudelijke risico-analyses is een voorwaarde om de juiste keuzes te maken.
Er zijn planten die doodgaan als je ze verkeerd snoeit. Daarom denk je vooraf goed na over wat wel en niet mogelijk is. De meeste planten sterven namelijk als je ze te kort snoeit of in het verkeerde seizoen. Als je zonder goed na te denken planten gaat snoeien dan kun je natuurlijk geluk hebben dat een plant toch weer opkomt. Maar ik verzeker u, er zijn ook planten die u nooit meer ziet opbloeien.
En wat dacht u van de zorg voor de wortels? Zonder wortels is er niets meer. Wat zijn de wortels van onze samenleving? Wat zijn de wortels onder het bestaansrecht van deze gemeente? Dat is toch niet het gemeentehuis? Dat is toch niet het onderhoud aan de bomen? Dat is toch niet het debat over het LOG? Nee… dat is de samenhang in de gemeenschap, sociale cohesie, maatschappelijke eenheid, solidariteit.
En waar in uw beleid zien wij iets terug over prikkels? De kietelende prikkels aan het adres van verenigingen en instellingen om verbindingen met anderen te leggen. De prikkels aan bedrijven en instellingen om mensen met een beperking in te zetten. De prikkels die een omslag in denken veroorzaken. De prikkels van nu… die ons gaan helpen de dag van morgen een beetje mooier te maken.
De PvdA maakt keuzes taakstellend op bestuur, inhuur derden, temporiseren op groot onderhoud, wegen e.d. De PvdA doet dat, bij voorkeur, niet op sociale voorzieningen. Ze doet dat niet zolang er geen toekomstvisie is, zolang er geen kerntakendebat plaats heeft gevonden, zolang er geen zicht is op maatschappelijke effecten.
Want de PvdA staat voor een sociaal, ondernemend en duurzaam klimaat, en een aantrekkelijke gemeente met een gevarieerd woon – en verblijfsklimaat waar inwoners, toeristen en recreanten graag vertoeven.
Fractie PvdA Reusel – de Mierden
Brenda Cijffers-Rovers
Wieteke Kokx
Harry Jacobs