Haptonomie !!!


Ooit van gehoord?


Jaren geleden kwam ik er per toeval mee in aanraking. Het trok me meteen erg aan en volgde een workshop haptonomie bij Pieter vd Slikke. In de sport wordt het vaak toegepast. Wie kent niet Ted Troost die sporters als Ruud Gullit, Marco v Basten en Richard Krajicek in zijn praktijk kreeg. Ook ik persoonlijk heb na deze cursus veel kunnen toepassen bij het basketbal.
Onderstaand treft je een samenvatting aan wat haptonomie inhoudt. Trekt het je aan Lees dan het boek van Ted Troost : je lichaam liegt nooit.
Haptonomie door Ted troost

Hoe sportbegeleiding en de sportbeoefening het inzicht in eigen mogelijkheden, de kwaliteit van de sportbeoefening wordt verhoogd, zodat het een vreugde wordt het te doen en te zien.
Voelend leren omgaan met grenzen, daarin steeds de mogelijkheid hebben die grenzen te verleggen vanuit de vitaliteit en niet vanuit de kracht.
Gevoel hebben en houden voor de bal, het veld, de medespelers en de tegenstanders geven een extra dimensie aan de sportbeoefening.

Het beoefenen van topsport gaat gepaard met spanningen die enerzijds noodzakelijk zijn om tot topprestaties te komen maar anderzijds een verlammende werking op het lichaam kunnen hebben. De angst om te falen wordt zo groot, dat de sporter niet de prestatie levert die hij verwacht en die andere van hem verwachten. De mensen uit de omgeving onder wie de trainer, de toeschouwers, de medespelers en tegenstanders hebben op die manier een negatieve invloed op het geestelijke en lichamelijk functioneren van de sportman of sportvrouw. Deze dreigingen maken van veel topsporters overgevoelige mensen die snel uit het lood geslagen zijn en onvoldoende zelfvertrouwen hebben. Op beslissende momenten hebben ze last van blessures, of missen ze een kans. Het gevolg is dat ze het plezier in het sporten verliezen. Voor hen is sport geen middel om zich te ontspannen of een methode om hun leven te verrijken, maar eerder een obsessie of een loden last. De sport beheerst en vergalt hun leven.

De haptonomische benadering is fundamenteel anders. Zij richt zich op de mens in zijn geheel. Een sporter die inzicht krijgt in de haptonomie, ervaart en voelt dat hij wezenlijk aanwezig is, en beseft dat sport meer is dan een kunstje. Hij wordt in zijn mens zijn aangesproken en de effecten van de haptonomische begeleiding kunnen dan ook veel verder reiken dan de oplossing van 1 bepaald probleem. De essentie is dat de sporter leert om voelend en tastend om te gaan met zichzelf, zijn materiaal en andere mensen in zijn omgeving. Hij kan dan een grotere harmonie bereiken in zichzelf en in zijn relaties met zijn omgeving, waardoor hij meer plezier aan zijn sport beleefd en tot betere prestaties kan komen.

Het is zinvol om in dit verband het begrip tasten te verduidelijken:

We moeten onder tastzin niet alleen het werkelijke aanraken verstaan maar ook het afgaan op oergevoelens en intuďtie, die iedere mens in zijn onderbewustzijn bezit. In de westerse maatschappij worden deze gevoelens onderdrukt en geldt het als ongepast om anderen aan te raken, anders dan in een intieme relatie.
De moderne mens is vervreemd geraakt van de mogelijkheden die hem door de tastzin worden geboden. En omdat hij niet goed meer kan tasten, vervreemd hij van zijn omgeving waarmee hij niet meer in harmonie leeft, maar in spanning en onzekerheid. In die situatie accepteert hij het ook niet om aangeraakt te worden, hetgeen ten minste zo belangrijk is als zelf aan te raken.
Het is de taak van de haptonoom om de sporter te stimuleren zijn tastzin te gebruiken en zijn gevoel en intuďtie weer te ontwikkelen, opdat hij optimaal gebruik maakt van zijn vaardigheden. De begeleider moet de vaardigheden herkennen en ze ontwikkelen met behulp van zijn haptonomisch gereedschap;
de zachtheid, de effectiviteit en de bevestiging.
Wanneer die gereedschappen worden aangereikt, kan de sporter leren teder om te gaan met zijn materiaal, -zowel mensen als voorwerpen- en wordt hij bevestigd in zijn eigen kwaliteiten.

Een topsporter is een gevoelig en kwetsbaar mens. Hij moet de mensen tot wie hij zich met zijn problemen wendt, kunnen vertrouwen. Iedere haptonomische begeleiding begint daarom met het leggen van een vertrouwens basis. De sporter moet het gevoel krijgen dat de begeleider werkelijk belangstelling voor hem heeft en dat hij bij de haptonoom in vertrouwde handen is.
De haptonomische behandeling begint met een inleidend gesprek waarin de begeleiding zich op de hoogte probeert te stellen van de eigenaardigheden van de sport en de sporter.
Als begeleider en sporter voldoende vertrouwen in elkaar hebben, kan de volgende stap plaatsvinden
De begeleider maakt de fenomenen duidelijk die een rol spelen in de begeleiding.
De sporter moet zicht krijgen op de kwaliteiten die hij bezit en moet leren beseffen dat hij kan aanraken en aangeraakt kan worden. Hij moet leren gebruik te maken van zijn tastzin van zijn onderbewuste en van zijn gevoelens. De begeleider raakt de sporter daadwerkelijk aan en laat hem voelen hoe hij op de aanraking reageert. De aanraking roept 1 van de volgende reacties op;

- vluchtgedrag, - vechtgedrag, - bevriezingsgedrag

Dit gedrag is een reactie vanuit diens gevoel en toont dus het wezen van hemzelf. Deze reactie zal in alle dagelijkse gebeurtenissen plaatsvinden maar wordt niet als zodanig herkend. Het speelt zich af in het onderbewuste. De gevolgen zijn echter hetzelfde.

Wanneer de sporter niet adequaat reageert op de aanraking van een ander, is er sprake van een blokkade oftewel gefrustreerd gedrag. Dat gedrag wordt niet als gefrustreerd herkend of ervaren, daar er geen inzicht is in het eigen werkelijkheidsbeeld. De begeleider heeft al kunnen vaststellen welke problemen de sporter heeft en kan d.m.v. aanraking toetsen of en in welke mate ze een blokkade veroorzaken. De aanraking bevestigd wat hij heeft geconstateerd. Daarbij kan ook de de observatie van iemands bewegingen van nut zijn:
observatie die de kwaliteit heeft van waarnemer zonder duiding te geven. De soepelheid van het lichaam, dwangmatige handelingen, zenuwtrekjes en hoe gemakkelijk is het niet om iemand vast te zetten op zulke gewoontes en daaraan een kleur mee te geven.
De blokkade geeft aan dat er bij de sporter geen harmonie bestaat tussen lichamelijk en geestelijk beleven van de sport.
Hij moet nu leren in zachtheid te reageren op de aanraking. Zachtheid met een stevige tot harde kern. Om dat te bereiken moet iemand een zware strijd en loutering doormaken. Dit alles onder begeleiding van een haptonoom. De wederzijdse aanraking is in de haptonomie essentieel. Er moet een consensus ontstaan, een samenzijn.
De sporter leert om te gaan met zijn omgeving, zijn medespeel(st)ers en tegenstanders en met het materiaal waarmee zijn lichaam wordt verlengd. Op deze wijze kan hij werkelijk gevoel krijgen voor zijn omgeving. Hierdoor ontstaat rust en vanuit de rust ontstaat overzicht. Door middel van de middellijke aanraking mar ook door participerende aanraking kan de begeleider de sporter laten voelen
welke mogelijkheden hij in huis heeft. gelijktijdig betekend dit dat er zich komt op de voldoende ontwikkelde mogelijkheden.
De gemiddelde sporter zit maar op 65 % van zijn kunnen. Het zal duidelijk zijn dat we dan nog niet spreken van gebreken: die komen later aan de orde. In de praktijk blijkt nl dat de mens zo ver van zijn eigen gevoel afstaat de daardoor ook zover van zijn maximale kunnen, dat de aanraking een soort
aha-erlebnis is. Reacties als “dat had ik al jaren eerder moeten voelen” komt vaak voor.

Slaagt de sporter erin met zachtheid te reageren op de aanraking, dan kan de relatie naar het woord gelegd worden. Ook woorden roepen vlucht-, vecht-, en bevriezingsgedrag op: de kritiek van de trainer, het fluitconcert van het publiek, het gesar van de tegenstander; de sporter moet leren die reacties te registreren en ze bewust te verwerken. In de loop van de behandelingen wordt hij er zich van bewust dat bepaalde mensen hem kwaad maken of dat hij bepaalde oefeningen met tegenzin doet. De sporter realiseerde zich dat hij met afscherming reageert, maar dat die niet het beoogde resultaat heeft.
Sluimerende talenten stuiten hier op een onneembare hindernis. Ze raakten hierdoor verloren in hun sport, hadden een traumatische ervaring. jaren later blijkt dit trauma niet verwerkt te zijn. en allerlei problemen te veroorzaken die weer leiden tot een verstikte egostructuur, met alle gevolgen van dien.
De sporter leert die afscherming samen met zijn begeleider aan te pakken. Binnen de veiligheid van van een open relatie wordt er een appel gedaan op de kwetsbaarheid. Kwetsbaarheid veroorzaakt veel minder angst dan men denkt en het is en een groot doel. Kwetsbaarheid is kracht. Samen met de begeleider kan de sporter testen of hij of zij is staat is met zachtheid te reageren. Kwaadheid die ontstaat vanuit zachtheid is veel duidelijker. Kwaadheid wordt dan niet gebruikt als ontlading van opgekropte gevoelens van irritatie maar krijgt veeleer de functie de eigen energie te bewaken. Direct gehoor geven aan dat gevoel en het te delen met degene die de kwaadheid oproept is een betere weg dan het opkroppen. Iemand die met kwaadheid reageert verbruikt veel energie, die op een veel betere manier kan worden aangewend. Wanneer de sporter erin slaagt die energie niet meer te verspillen, zal hij dit meteen merken aan zijn prestatie’s. De topsporter probeert steeds aan de grenzen van zijn kunnen te komen. In dit stadium ontdekt de sporter dat de problemen niet in hem liggen, maar in zijn omgeving, die met kwaadheid en agressie reageert.. Hij is in staat die reactie om te buigen naar zachtheid binnen in zijn eigen veerkracht. Hij bereikt het door zicht, het werkelijke zien. Zijn vertrouwen in zichzelf is veel groter geworden en hij weet welke mogelijkheden en onmogelijkheden hij bezit. De faalangst is verdwenen en de spelvreugde is teruggekeerd. Door de haptonomische behandelingen heeft hij gevoel gekregen voor zijn omgeving en weet hij dat de toeschouwers van hem genieten. Hij beschouwt het als een dat mensen naar hem kijken, en is bereid optimaal te presteren. De sporter is nu ook in staat zijn tegenstander te doorzien en hem af te tasten, waardoor hij dienswakke plekken leert kennen. Hij heeft geleerd niet met kwaadheid en verspilling van energie te reageren op acties van tegenstanders. Zo kan hij zijn eigen energie gebruiken wanneer dat nodig is.
Als de sporter na een aantal behandelingen meer vertrouwen in zichzelf heeft gekregen en minder last heeft van spanningen. Zijn lichaam en geest zullen soepel zijn en in goede spanning omdat hem geleert is in zachtheid te reageren en niet in verstarring. Zo voorkomt de sporter blessures en andere ongemakken. Het plezier is in de sport teruggekeerd.

Hoe kun je in de praktijk nu eenvoudig resultaat boeken zonder een bezoek aan de haptonoom.
Wie kent de uitdrukking niet; Die speler heeft balgevoel ?
inderdaad iedereen. Dus als je probeert met je gevoel contact te maken met de bal, de stick, de racket etc zul je veel beter presteren.
Je schakelt door tot aan de bal. Ook is het belangrijk om dit te doen terwijl je loopt, zit fietst etc. Probeer je bewust te zijn van je gevoel. in het begin kost dit veel kruim maar als je je daar in bekwaamt wordt het een fluitje van een cent.
Tussen je oren kun je niet presteren, wel met je gevoel

Veel Succes